Is Nijmegen, Heerlen of Maastricht de oudste stad?

Afgelopen maand laaide de decennialange discussie weer op welke stad zich de oudste van Nederland mag noemen door nieuwe opgravingen in het Limburgse Heerlen. Het Romeinse badhuis, gelegen op het huidige Tempsplein, dat voorheen gedateerd werd op de 2e eeuw n. Chr. blijkt nu minstens één eeuw ouder te zijn dan eerder aangenomen. Daarmee zou Heerlen zowel Maastricht als Nijmegen voorbij streven met de titel van oudste stad. Alleen hangen aan deze uitspraak enkele haken en ogen. Geen stad? Het eerste probleem dat zich voordoet bij het vaststellen van deze titel is dat de definitie van stad en land, zoals wij deze…

Lees meer

Ex Voto: crowdfunding in de 19e-eeuwse kerk

Crowdfunding is helemaal hot en happening momenteel. Websites zoals Kickstarter hebben in de afgelopen vijf jaar meer dan 2 miljard euro opgehaald voor uiteenlopende creatieve projecten. Muziek, films, spellen en technologische snufjes zijn allemaal financieel ondersteund door een enthousiast publiek, dat goud zag in prille concepten. Maar crowdfunding is niet alleen iets van deze tijd. 150 jaar geleden werd het ook al gedaan in het Limburgse stadje Sittard. Toevluchtsoord Het katholieke zuiden van ons land vormde lange tijd een bedevaartsoord voor religieuze vluchtelingen uit Duitsland. In de jaren zeventig van de 19e eeuw voerde de regering van het pas gevormde Duitse Rijk, onder leiding van kanselier…

Lees meer

19e-eeuwse graffiti: een les voor nu

Graffiti – de met spuitbus aangebrachte muurschilderingen staan voor sommigen synoniem voor rebellie en kunst, waar anderen ze zien als tekens aan de wand voor verpaupering en criminaliteit. In een tijd waarin gemeenten steeds meer zich proberen te verzoenen met deze straatartiesten, door op aangewezen plekken de kunstenaars ruimte te bieden voor hun werk, zien we een tegenbeweging vanuit de ondergrond, die van mening is dat graffiti wild en spontaan moet blijven. Toch ligt dit idee dichter bij de kern dan je zou denken. Krassen in de muur Het woord “graffiti” is afkomstig uit het Italiaans en betekent “ingekrast” (vergelijk met ons…

Lees meer

Turkije in de polder: buitenlandse plaatsnamen in Nederland

Zin om op vakantie te gaan naar Frankrijk, Egypte of Siberië, maar geen zin om daarvoor het land te verlaten? Geen probleem, want ons kleine landje zit vol met kleine dorpen en gehuchtjes met exotische plaatsnamen. Zo ligt er bijvoorbeeld een plaatsje America in Noord-Limburg, heeft West-Groningen een streek genaamd Bombay en vinden we in Zeeuws-Vlaanderen het buurtschap Turkeye. Hoe komen we aan zulke namen? Kolonisten Journalist Flip van Doorn heeft een reisgids geschreven over deze dorpjes. In een interview in Trouw legt hij uit dat een groot deel van deze plaatsen ontstonden gedurende de late 19e eeuw ten diensten van de heideontginning. De groeiende Nederlandse industrie was…

Lees meer