Saturnaliën: een heidens kerstfeest?

Ondanks alle narigheid in de wereld, zouden we bijna vergeten dat het komende weekend “the most wonderful time of the year” is: Kerstmis. Hoewel de naam van het feest overduidelijk haar christelijke connectie laat zien – het is namelijk een verbastering van “Christus’ mis” – hebben de feestdagen oude, voorchristelijke wortels.  De bekendste voorloper van de christelijke kerst is misschien wel de Romeinse Saturnaliën, maar wat hield dit feest in? Aard van de Romeinse religie In feiten waren de Saturnaliën niet één feest maar een reeks van feesten. In de vroege Romeinse tijd was het een ééndaags oogstfeest gewijd aan Saturnus, god…

Lees meer

Van engeltjes tot reuzenkat: Europa’s alternatieven voor de kerstman

In de decembermaand maken we elkaar graag blij met cadeautjes. Echter, het bestaan van zowel Sinterklaas als de kerstman laat zien dat de meningen nogal verschillen over welk folkloristisch figuur deze cadeautjes ieder jaar toch langs komt brengen. In de meeste landen ter wereld is het verhaal van de kerstman zeer populair, maar zoals in een eerder artikel uitgelegd is dat voornamelijk te wijten aan de veramerikanisering van het naoorlogse Europa. Er zijn door hele de westerse wereld nog volop alternatieven te vinden voor deze vrolijke oude man op zijn arrenslee. Sint Nicolaas en zijn knecht De meest voor de hand liggende…

Lees meer

Hoe Sinterklaas de Kerstman werd

Het heerlijke avondje is bijna gekomen: Pakjesavond! In mijn tijd als docent verbaasde ik mijn leerlingen in deze donkere dagen altijd met de ontstaansgeschiedenis van onze statige bisschop Sinterklaas en de vrolijke dikke Kerstman. Twee oude mannen met lange witte baarden in warme, rode kostuums met veel cadeautjes en magische helpers: Waar komen ze toch vandaan? Van oppergod… Sinds het begin van onze jaartelling is de koude decembermaand al gevuld met feesten van warmte en licht. Zo vierden de Romeinen rond deze periode de Saturnaliën. Oorspronkelijk begonnen als een tweedaags oogstfeest (afgeleid van ‘satus’ dat letterlijk ‘zaaien’ betekend) ten tijden van keizer Augustus (63 v. Chr….

Lees meer

De Advent: een christelijke feestje met heidense slingers?

Kennen jullie dat nog van vroeger toen je een kind was: een adventskalender? In de vier weken voor kerst, snoepte je iedere dag een chocolaatje weg dat verstopt zat achter een van de luikjes, zonder al te veel stil te staan bij de betekenis hierachter. Nu kennen sommigen onder ons wel nog het gebruik van de adventskrans en de vier kaarsen die we aansteken in de weken voor kerst, maar wat is nu de achterliggende gedachte achter de Advent? Wisselende data In de christelijke liturgie is de Advent een voorbereidingsperiode voorafgaande aan de kerst. De naam komt ook van het Latijnse…

Lees meer