• Uitgelicht


    Hoe Sinterklaas de Kerstman werd
    Het heerlijke avondje is bijna gekomen: Pakjesavond! In mijn tijd als docent verbaasde ik mijn leerlingen in deze donkere dagen altijd met de ontstaansgeschiedenis van onze statige bisschop Sinterklaas en de vrolijke dikke Kerstman. Twee oude mannen met lange witte baarden in warme, rode kostuums met veel cadeautjes en magische helpers: Waar komen ze toch vandaan?
    De Advent: een christelijke feestje met heidense slingers?
    Kennen jullie dat nog van vroeger toen je een kind was: een adventskalender? In de vier weken voor kerst, snoepte je iedere dag een chocolaatje weg dat verstopt zat achter een van de luikjes, zonder al te veel stil te staan bij de betekenis hierachter. Nu kennen sommigen onder ons wel nog het gebruik van de adventskrans en de vier kaarsen die we aansteken in de weken voor kerst, maar wat is nu de achterliggende gedachte achter de Advent?
    Van engeltjes tot reuzenkat: Europa’s alternatieven voor de kerstman
    In de decembermaand maken we elkaar graag blij met cadeautjes. Echter, het bestaan van zowel Sinterklaas als de kerstman laat zien dat de meningen nogal verschillen over welk folkloristisch figuur deze cadeautjes ieder jaar toch langs komt brengen. In de meeste landen ter wereld is het verhaal van de kerstman zeer populair, maar zoals in een eerder artikel uitgelegd is dat voornamelijk te wijten aan de veramerikanisering van het naoorlogse Europa. Er zijn door hele de westerse wereld nog volop alternatieven te vinden voor deze vrolijke oude man op zijn arrenslee.

Clowns: van kindervriend tot nachtmerrie

Nu Halloween nadert, worden we overspoeld met berichten over terreurclowns in Amerika en het Verenigd Koninkrijk. Sadistische “grappenmakers” jagen de bevolking de stuipen op het lijf verkleed als clowns. Hoe heeft ons beeld van de komische kindervriend zo kunnen veranderen? Proto-clown Clowneske figuren zijn al eeuwenoud, alleen zouden we ze vandaag de dag niet meer zo herkennen. We weten dat er in de oudheid al in China, India en Egypte narren waren, die met acrobatiek en dans rijke vorsten vermaakten. In Middeleeuws Europa was de hofnar zeer populair. Het figuur ontwikkelde zich hier van komisch karikatuur naar politiek criticus, die – vrij van vervolging –…

Lees meer

Zwarte Piet of zwarte raaf? Een heidense oorsprong onthuld

De jaarlijkse zwartepietendiscussie is weer losgebarsten. Voor- en tegenstanders laten hun meningen volop klinken, maar zijn vaak slecht geïnformeerd over de achtergronden van het figuur Zwarte Piet. In onze nieuwe rubriek “Zwarte Piet, wie kent hem wel?” gaan we op ontdekkingstocht naar de historische wortels van de omstreden kindervriend. Vandaag bespreken we in dit eerste artikel zijn heidense oorsprong. Zwarte Piet en Sinterklaas zijn een onafscheidelijk duo. Om de oorsprong van de één te begrijpen, moeten we die van de ander kennen. De link tussen Sinterklaas en de historische persoon van Sint Nicolaas, de bisschop van Myra, wordt vaak al snel…

Lees meer

Dierendag: waarom vieren we dat?

Tegenwoordig lijkt voor alles wel een speciale feestdag in het leven te zijn geroepen: Moederdag, Valentijnsdag, Nationale Secretaressedag. De lijst van dagen waarbij we voor een bepaald iets extra stil blijven staan, lijkt eindeloos. Net zoals de discussie of deze zekere feestdagen al dan niet terecht worden gevierd. Werelddierendag op 4 oktober lijkt daar geen uitzondering op te zijn. Toch zit er meer historie achter dan je zou denken. Christelijk feest? De eerste Werelddierendag werd gevierd in de jaren ’30 van de vorige eeuw. In 1929 werd er op een internationaal congres voor dierenbescherming in Wenen de sterfdag van de heilige Franciscus van…

Lees meer

Onderzoek MH17: relatie Nederland-Rusland op z’n scherpst

Afgelopen week maakte het Joint Investigation Team (JIT) bekend dat vlucht MH17 is neergehaald door een Russische Buk-raket. Met deze conclusie bevestigt het internationale onderzoeksteam na twee jaar het vermoeden dat de vliegramp boven Oekraïne is veroorzaakt door pro-Russische separatisten. Rusland verwierp de onderzoeksresultaten direct, waardoor er begin dit weekend een diplomatieke rel ontstond tussen Nederland en Rusland. Dit incident lijkt de zoveelste op rij te zijn voor onze landen. In 2013 vierden we nog onze nauwe banden, maar is die liefde nu voorgoed voorbij? Vorstelijke betrekkingen Volgens het Hermitage in Amsterdam, een dependance van het gelijknamige museum in St.-Petersburg, ontstonden de eerste…

Lees meer