Is Halloween een satanisch of christelijk feest?

De omvang van de Zwarte-Piet-discussie heeft het zeker nog niet bereikt, maar met de groeiende populariteit van Halloween lijkt het Amerikaanse verkleedfeest ook in Nederland een steeds grotere groep tegenstanders te krijgen. Vooral vanuit de protestants-christelijke hoek is er veel kritiek op ‘het feest van angst’, dat satanisme en hekserij zou verheerlijken. Maar zijn deze zorgen terecht?

Associatie met de duivel
Afgelopen zondag waarschuwde dominee Maikel de Kreek van de Nederlands Gereformeerde Kerk in Doetinchem ouders voor de gevaren van ‘het duistere en occulte’.1 “Het Kwaad relateren wij aan de duivel en alles wat daar bijkomt, maar ook het negatieve,” stelt hij in een interview met Omroep Gelderland, “We zien dat mensen er een soort tweede carnaval van maken, waarin we ons gaan verkleden, ons anders voor gaan doen. Maar waarom zouden we dat willen? Waarom zou je jezelf willen vereenzelvigen met het Kwade?”

Nu is het niet heel ver gedacht vanuit de gereformeerde kerk dat het ‘ketterse’ carnaval hier als mede-boosdoener wordt genoemd, maar voor zijn argumentatie beroept de dominee zich met name op het Woord Gods. Hij wijst ons erop dat de Bijbel zegt dat we ‘het Kwade moeten verafschuwen’ en ‘blij moeten zijn’.2 Het Halloweenfeest heeft volgens hem niets met blijdschap te maken en benadrukt alleen maar het enge en de dood. Hij raadt dan ook ouders sterk af het te vieren, zelfs al beseft hij dat hij het hen niet kan verbieden.

Catharinus Doornbos uit Zwolle zette twee jaar geleden al deze boodschap buiten tijdens Halloween en kreeg daarmee veel positieve bijval (bron: Reformatorisch Dagblad)

‘Christenen moeten Halloween niet mijden’
Elders in de Nederlandse ‘Biblebelt’ maakt men zich ook grote zorgen over dit oprukkende fenomeen. In Ede veroordeelt pompoenkweker Ariëtte de Jong het snijden van lampionnen als “een duivels iets”3 en Arjan de Goffau uit Woerden en Cariene van de Wetering uit Epe vinden “het hoogtijd dat kerken in actie komen tegen Halloween”.4 Zij organiseren in hun woonplaatsen ‘feesten van licht’ als alternatief voor ‘het feest van angst’. Zo heeft De Goffau besloten dit jaar voor het eerst een pannenkoekenfeest te organiseren en Van de Wetering loopt nu al drie jaar samen met andere vrouwen biddend door de straten.

Zij is dit jaar gevraagd door de ondernemersvereniging om samen met twee andere kerkgemeentes een ‘Happy Zone’ te creëren op het marktplein van Epe – een veilige plek waar geen griezels mogen komen en waar leuke activiteiten worden georganiseerd, zoals ezeltje rijden, spelletjes doen en springen op het springkussen. “Halloween is niet grappig,” vertelt zij aan regionaal dagblad de Stentor, “Er moet een soort tegenhanger van de griezelzone zijn voor kinderen die het uiteindelijk toch niet zo leuk blijken te vinden.”5

Sint-Williborduskerk in Deurne tijdens hun Halloweenviering op vrijdag 27 oktober 2017 (foto door H. van Bakel, bron: Weekblad voor Deurne)

Maar natuurlijk gaat het niet alleen om het belang de kinderen in dit geval, want een beetje evangelist laat deze kans zeker niet liggen. Vooral de zichtbaarheid van de kerk tijdens Halloween is van belang volgens de initiatiefneemster. In het Reformatorisch Dagblad doet zij haar oproep: “Als alle christenen Halloween gaan mijden, zien niet-christenen ook niet dat er een alternatief is voor al die angst, namelijk de liefde van Christus. Probeer als kerken iets te organiseren. We evangeliseren niet met woorden, maar hopelijk wel met onze daden.”6

Christelijke oorsprong
In Barneveld, Goeree-Overflakkee en Den Haag lijkt deze boodschap niet op dovemansoren te vallen, maar gelukkig zijn nog niet alle christenen meteen in het harnas gesprongen. De Sint-Willibrorduskerk in het katholieke Deurne greep de gelegenheid aan om meer aandacht te vestigen op de oorspronkelijke betekenis van Halloween: Allerheiligenavond.7 Tijdens deze dagen staan katholieken stil bij hun overleden naasten. Derhalve heeft ‘het feest van de dood’ niet zo zeer een negatieve connotatie, maar is het nu juist voor hen een moment van warme herinneringen en bezinning.

In een eerder artikel bespraken we al dat het Amerikaans-Ierse verkleedfeest past binnen de katholieke traditie van lichtfeesten, die al eeuwenlang in de donkere dagen van het jaar gehouden worden. Sint-Maarten, Sint-Lucia, Sinterklaas, Kerstmis en Carnaval (hé, daar zat dominee De Kreek dan weer niet zover naast) vallen hier ook onder. Halloween is niets minder dan een gemoderniseerde variant hiervan.

Sint-Maartenoptocht door de binnenstad van Utrecht als voorbeeld van heropleving en vernieuwing van religieuze tradities in Nederland (bron: Albert van der Zeijden, Dutch Centre for Intangible Heritage 2014)

Transformatie van tradities
Dit past binnen het beeld dat oude religieuze tradities zich opnieuw behoren uit te vinden als ze hun relevantie willen bewaren in onze moderne tijd. Natuurlijk is het religieuze randje van Halloween tegenwoordig ver te zoeken en is alles nu in een overhypte, gecommercialiseerde mal gegoten, maar moeten we dat wel heel erg vinden? Zoals columnist Nynke de Jong in haar laatste column al stelde, is het misschien ook maar goed dat op deze wijze oer-Hollandse tradities in een nieuw jasje worden doorgegeven aan de volgende generatie.8

Waar vroeger de katholieke kinderen met Sint-Maarten gezellig langs de deuren gingen voor snoepgoed, lampionnen knutselden, vreugdevuren ontstaken en warme chocomel dronken, kan de jeugd van nu ook genieten van diezelfde ervaring zonder dat daar direct een religieuze connotatie aan vast hangt. Dat is toch iets waar wij als modern land – dat veel waarde hecht aan het behoud van onze cultuur en tradities – eigenlijk niet rouwig over moeten zijn.

Meer weten over de overeenkomsten tussen Halloween en Sint-Maarten?
Lees dan ook dit artikel.

  1. Red., ”Occult en gevaarlijk’, verzet tegen Halloween vanuit christelijke hoek’, Omroep Gelderland (29 oktober 2017)
  2. Nieuwe Testament, Romeinen 12
  3. E. van Gils, ‘Vallei omarmt griezelfeest Halloween nog niet’, de Gelderlander (27 oktober 2017)
  4. G. Verdouw, ‘Gebed is krachtigste wapen tegen Halloween’, Reformatorisch Dagblad (27 oktober 2017)
  5. T. van der Schouw, ‘Kerken Epe haken aan bij Halloween’, de Stentor (25 oktober 2017)
  6. Verdouw, Ibidem.
  7. W. Thijssen, ‘Betoverende sfeer in kerk’, in Weekblad voor Deurne (28 oktober 2017)
  8. N. de Jong, ‘Halloween: Een echt Hollandse feestdag’, Algemeen Dagblad (31 oktober 2017)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *